Chance and NecessityRastlantı ve Zorunluluk

The joint exhibition "Chance and Necessity" by Kerem Ozan Bayraktar and Sergen Şehitoğlu investigates the link of pattern variations to life via geographic and astronomic visualizations. The exhibition is named after Jacques Monod's book Chance and Necessity.

The artists' collaborative animation Dust Devils focuses on the different motions and qualities of dust devils in a desert. It starts from complex natural events known as "emergence", which produce novel forms in an unpredictable way.

In Some of the Potentially Uninhabitable Planets, Kerem Ozan Bayraktar investigates the relationship of exoplanet illustrations in science magazines with the concept of the "habitable zone" in astronomy, in terms of science, colonialism and imagination. Consisting of a series of planet visualizations, the work concerns itself with the formal and ideological dimension of the ability of congeneric elements to form completely different structures in different compositions. The artist analyzes one by one the environments claimed to be habitable in the list of "potentially habitable exoplanets" under different scenarios. Stating that illustrations drawn from optimistic interpretations of scientific data, usually insufficient to talk about the habitability of a planet, are arbitrary, Bayraktar produces new visualizations of these planets by interpreting the data with a neutral attitude. Contrary to popular science myths, his illustrations depict these planets through their features unfit for life.

Sergen Şehitoğlu's Mojave Desert investigates the Anthropocene via the morphological structure of our planet. Scanning satellite images of the Mojave Desert in the USA, Şehitoğlu focuses on signs of life in these images in terms of symmetry, repetition and diversity. The desert is addressed as a space of possibilities potentially containing all forms. Şehitoğlu holds that Norbert Wiener's description of life as "temporary islands resisting entropy for a while" also holds for the forms generated by life itself.

According to the artists, the system of representation depicting events not directly experienced by human beings forms a power relationship in which technology is also involved. Bayraktar, who has made pseudo-scientific and pseudo-photographic images in the past, imitates the language of three-dimensional scientific visualizations to look for ways of undoing the ties between image-making tools and the positivist mentality. In contrast to the eye looking at space, Şehitoğlu uses images from devices looking at the earth from space; by scanning existing image archives instead of producing images, he turns the act of choosing into an ideological tool and takes human activity beyond national borders to the scale of the planet.

Kerem Ozan Bayraktar ve Sergen Şehitoğlu’nun birlikte gerçekleştirdikleri “Rastlantı ve Zorunluluk” isimli sergi, örüntü varyasyonlarının canlılıkla bağını coğrafi ve astronomik görselleştirmeler üzerinden inceliyor. Sergi adını Jacques Monod’nun aynı adlı kitabından alıyor.

Sanatçıların birlikte gerçekleştirdikleri “Toz Şeytanları” isimli animasyon çalışması, bir çöl üzerinde oluşan küçük toz fırtınalarının farklı devinim ve niteliklerine odaklanıyor. Bu çalışma, “belirme (emergence)” olarak bilinen karmaşık doğa olaylarının öngörülmez bir biçimde yeni formlar ortaya koymasından hareket ediyor.

Kerem Ozan Bayraktar, “Potansiyel Olarak Yaşanamaz Bazı Gezegenler” isimli çalışmasında, bilim dergilerindeki ötegezegen (exoplanet) illüstrasyonlarının astronomideki “yaşanabilir bölge” kavramıyla ilişkisini bilimsellik, kolonyalizm ve hayal gücü doğrultusunda inceliyor. Bir dizi gezegen görselleştirmesinden oluşan çalışma, aynı türden elementlerin farklı kompozisyonlarda bütünüyle farklı yapılar oluşturabilmesinin betimleme düzeyindeki biçimsel ve ideolojik boyutu ile ilgileniyor. Bir gezegenin yaşama elverişliliği hakkında konuşmak için genelde oldukça yetersiz olan bilimsel verilerin iyimser yorumlarıyla elde edilen illüstrasyonların keyfi olduğunu belirten Bayraktar, söz konusu verileri nötr bir tavırla yeniden yorumlayarak mevcut gezegenlerin yeni görselleştirmelerini üretiyor. Sanatçının gezegen illüstrasyonları, popüler bilim mitlerinin aksine bu gezegenleri yaşama elverişli olmayan özelliklerine odaklanarak betimliyor.

Sergen Şehitoğlu’nun “Mojave Çölü” isimli çalışması ise Antroposeni gezegenimizin morfolojik yapısı üzerinden inceliyor. Şehitoğlu, ABD’deki Mojave Çölü’nün uydudan elde edilen görüntülerini tarayarak bu görüntülerdeki canlılık belirtilerine simetri, tekrar ve çeşitlilik bağlamında odaklanıyor. Çöl, potansiyel olarak bütün formları içeren bir tür olasılıklar uzamı olarak ele alınıyor. Şehitoğlu, Norbert Wiener’in yaşamı tanımlamak için kullandığı “bir süreliğine entropiye karşı duran geçici adacıklar” ifadesinin yaşamın kendi ürettiği formlar için de geçerli olduğunu dile getiriyor.

Sanatçılara göre insanın doğrudan deneyimlemediği olayları betimleyen temsil sistemi, teknolojinin de işe dahil olduğu bir güç ilişkisi kuruyor. Geçmişte sözde-bilimsel ve sözde-fotoğraf görüntüler üreten Bayraktar, üç boyutlu bilimsel görselleştirmelerin dilini taklit ederek imge üretim araçları ile pozitivist anlayış arasındaki ilişkileri tahrip etmenin olanaklarını arıyor. Şehitoğlu ise uzaya bakan gözün tersine, uzaydan dünyaya bakan araçların imgelerinden yararlanıyor; imge üretmek yerine mevcut görüntü arşivlerini tarayarak seçim yapma eylemini ideolojik bir araç haline getiriyor ve insan etkinliğini ulusal sınırlardan çıkararak gezegen ölçeğinde tartışılabilir kılıyor.